برنج وارد فاز گرانی شد؛ حالا وقت خرید است یا باید صبر کرد

خداحافظی با برنج ارزان؟ پشت‌پرده نایاب شدن برنج خارجی و پرواز قیمت‌ها

بازار برنج ایران روزهای عجیبی را سپری می‌کند. در حالی که وزارت جهاد کشاورزی و واردکنندگان مشغول متهم کردن یکدیگر هستند، دود این دعوا مستقیماً به چشم مصرف‌کننده می‌رود. گزارش‌های میدانی نشان می‌دهد که برنج‌های پرطرفدار هندی و پاکستانی در بسیاری از فروشگاه‌ها نایاب شده‌اند و اگر هم پیدا شوند، با قیمت‌های نجومی به فروش می‌رسند.

به نظر می‌رسد با حذف ارز ترجیحی (۲۸۵۰۰ تومانی)، برنج خارجی که زمانی غذای اصلی اقشار متوسط و ضعیف بود، در حال تبدیل شدن به یک کالای لوکس است.

قفسه‌های خالی و قیمت‌های فضایی

مشاهدات از سطح شهر حاکی از آن است که در مناطقی که مصرف برنج خارجی بالاتر است، عملاً جنسی برای فروش وجود ندارد. این کمبود در فروشگاه‌های اینترنتی هم مشهود است؛ به‌طوری‌که معدود سایت‌هایی که هنوز موجودی دارند، برنج هندی را بین ۱۶۰ تا ۲۰۰ هزار تومان قیمت‌گذاری کرده‌اند. گزارش‌ها حاکی از آن است که پس از حذف ارز ترجیحی، بسیاری از فروشندگان به امید گران‌تر شدن برنج در آینده، کالاها را از قفسه جمع کرده و به انبارها برده‌اند. حتی بازار برنج ایرانی نیز در شوک فرو رفته و معاملات آن تا مشخص شدن تکلیف قیمت‌ها متوقف شده است.

دعوای دولت و بخش خصوصی؛ مقصر کیست

در این آشفته‌بازار، دو روایت کاملاً متفاوت وجود دارد:

۱. روایت دولت (اتهام احتکار): غلامرضا نوری، وزیر جهاد کشاورزی، واردکنندگان را مقصر اصلی می‌داند. به گفته او:

«برنجی که با ارز ترجیحی وارد شده، برای واردکننده نهایتاً ۴۰ هزار تومان تمام می‌شود و باید ۵۰ هزار تومان فروخته شود. اما متأسفانه شاهدیم همین برنج‌ها با قیمت ۱۱۰ هزار تومان و با فاکتورهای صوری عرضه می‌شوند.» دولت تلاش کرد با سپردن توزیع برنج به «شرکت بازرگانی دولتی» قیمت‌ها را کنترل کند، اما این طرح نیز شکست خورد و نتوانست جلوی گرانی را بگیرد.

۲. روایت واردکنندگان (طلب میلیاردی و بلاتکلیفی): در طرف مقابل، مسیح کشاورز، دبیر انجمن تولیدکنندگان و تأمین‌کنندگان برنج، دولت را به رها کردن امنیت غذایی متهم می‌کند. او می‌گوید:

دولت ۱ میلیارد و ۲۰۰ میلیون دلار بابت واردات قبلی به واردکنندگان بدهکار است و تسویه نمی‌کند.

حدود ۱۰۰ هزار تن برنج در گمرک مانده و خاک می‌خورد چون ارز آن پرداخت نشده است.

از شهریورماه واردات جدیدی انجام نشده و ذخایر در حال اتمام است.

هیچ برنامه‌ای برای نحوه تخصیص ارز جدید (ارز تالار دوم) ارائه نشده است.

پیش‌بینی قیمت‌های آینده: برنج چقدر گران می‌شود

با توجه به نزدیک شدن به ماه رمضان و عید نوروز، نیاز کشور به واردات فوری حدود ۶۰۰ هزار تن برنج دیگر است. اما با شرایط جدید ارزی، قیمت‌ها کجا می‌ایستند؟ دبیر انجمن برنج پیش‌بینی می‌کند که با ارز تالار دوم، قیمت‌ها به شرح زیر خواهد بود:

برنج هندی: حدود ۱۳۰ تا ۱۴۰ هزار تومان.

برنج پاکستانی: حدود ۱۷۰ تا ۱۸۰ هزار تومان.

وضعیت فعلی بازار برنج، نتیجه مستقیم ناهماهنگی در سیاست‌گذاری ارزی و بی‌اعتمادی بین دولت و بخش خصوصی است. اگر مشکل ترخیص کالاها و تخصیص ارز به‌سرعت حل نشود، شب عید امسال سفره بسیاری از خانوارها کوچک‌تر از قبل خواهد شد.