اقتصاد ایران در بحران عمیق | ضرر شوکه‌کننده ۹ هزار میلیارد تومانی

ضربه سنگین به اقتصاد ایران | زیان ۹ هزار میلیارد تومانی

با شروع فصل گرما در تابستان ۱۴۰۴، موج قطعی‌های برق دوباره آغاز شده و زنگ خطر بزرگی را برای اقتصاد ایران به صدا درآورده است. بر اساس گزارش مرکز پژوهش‌های اتاق بازرگانی ایران، صنعت کشور روزانه بیش از ۹ هزار میلیارد تومان از این قطعی‌ها ضرر می‌کند. این بحران که از مدت‌ها قبل پیش‌بینی شده بود، حالا به تهدیدی جدی برای تولید، اشتغال و صادرات تبدیل شده است.

هشدارهایی که نادیده گرفته شدند

بحران برق تابستان امسال اتفاقی ناگهانی نیست. در زمستان سال گذشته، حمیدرضا صالحی، دبیر کل فدراسیون صادرات انرژی، از احتمال کسری ۲۴ هزار مگاوات برق در تابستان ۱۴۰۴ خبر داده بود. او دلایل اصلی این کمبود را ناترازی در تولید و مصرف، فرسودگی نیروگاه‌ها و کمبود منابع آبی عنوان کرده بود. صالحی پیشنهاداتی مانند بهینه‌سازی راندمان نیروگاه‌ها و تبدیل نیروگاه‌های گازی به سیکل ترکیبی را برای افزایش تولید برق مطرح کرد، اما به نظر می‌رسد این هشدارها و راه‌حل‌ها مورد توجه مسئولان قرار نگرفت.

صنعت، قربانی اصلی خاموشی‌ها

برخلاف سال‌های گذشته که قطعی برق بیشتر به بخش خانگی محدود بود، امسال صنایع بزرگ مانند فولاد، سیمان، خودرو و پتروشیمی نیز با خاموشی‌های مکرر مواجه شده‌اند. آمارهای رسمی نشان می‌دهد که ۳۶ درصد برق کشور در بخش صنعت مصرف می‌شود و هرگونه اختلال در آن، ضربه مستقیمی به تولید ملی وارد می‌کند.

فولاد: شرکت‌های فولادی مجبور به تعطیلی شیفت‌های شبانه شده‌اند که زیان میلیاردی به همراه دارد.

سیمان: تولیدکنندگان سیمان با کاهش ۵۰ درصدی تولید مواجه شده‌اند که می‌تواند منجر به کمبود مصالح ساختمانی شود.

صنایع غذایی: برخی سردخانه‌های بزرگ به دلیل قطع برق، محصولات خود را از دست داده‌اند که مستقیماً بر امنیت غذایی مردم تأثیر می‌گذارد.

خودرو: خطوط مونتاژ در شرکت‌های بزرگ خودروسازی متوقف شده‌اند و تحویل خودروها با تأخیر مواجه است.

به گفته علیرضا کلاهی‌صمدی، رئیس کمیسیون صنعت اتاق بازرگانی، علاوه بر خاموشی‌های سه روز در هفته، بسیاری از شرکت‌ها مجبور به کاهش مصرف برق خود تا ۹۰ درصد شده‌اند که این وضعیت، صنایع را در آستانه ورشکستگی قرار داده است. او با تأکید بر اینکه «برق برای صنعت مانند خون است»، هشدار داد که ادامه این وضعیت تولید را به تعطیلی خواهد کشاند.

پیامدهای فاجعه‌بار برای اشتغال و اقتصاد

توقف خطوط تولید به معنای تعطیلی موقت شیفت‌ها و تعدیل نیروهاست. برآوردهای غیررسمی نشان می‌دهد که در تابستان امسال، بیش از ۸۰ هزار نفر از کارگران صنعتی دستمزد خود را از دست داده‌اند. اگر این بحران ادامه پیدا کند، شاهد موج گسترده‌ای از بیکاری در کشور خواهیم بود.

علاوه بر این، قطعی مداوم برق پیامدهای اقتصادی دیگری نیز دارد:

تهدید بازارهای صادراتی

کاهش رقابت‌پذیری صنایع ایرانی

افزایش قیمت کالاهای داخلی

احتمال رشد منفی صنعتی در سال ۱۴۰۴

راهکارهای نجات صنعت

کارشناسان برای برون‌رفت از این وضعیت بحرانی، دو دسته راهکار را پیشنهاد داده‌اند:

کوتاه‌مدت: اولویت‌بندی مصرف برق به جای صنعت، استفاده از برق اضطراری برای صنایع مادر و کاهش مصرف در ساختمان‌های دولتی.

بلندمدت: سرمایه‌گذاری در نیروگاه‌های جدید، اصلاح تعرفه‌های برق، جذب سرمایه‌گذاری بخش خصوصی و هوشمندسازی شبکه برق.

بحران برق تنها یک مشکل فنی نیست، بلکه یک تهدید بزرگ برای کل اقتصاد، تولید و اشتغال کشور است. اگر مسئولان برای اصلاح این وضعیت اقدامی نکنند، پیامدهای اجتماعی و اقتصادی آن در آینده بسیار سنگین‌تر خواهد بود.