همکاری تازه ایران و چین؛ معاوضه خودرو وارد مرحله اجرا شد
خبرنگار: شهرزاد باقری
معامله زیر سایه تحریمها: چین چگونه خودروهای نیمهمونتاژ را با «مس و روی ایرانی» تاخت میزند
در پی تشدید تحریمهای غربی علیه ایران، نوعی از تجارت باستانی به نام "مبادله کالا به کالا" یا تهاتر دوباره جان گرفته است. گزارشهای اخیر بلومبرگ نشان میدهد که چین برای تأمین نیازهای صنعتی خود، بهطور هوشمندانه از این روش برای تجارت با ایران استفاده میکند.
این فرآیند از این قرار است: محمولههای قطعات خودرو از کارخانهای در نزدیکی رودخانه یانگتسه در چین، به خط تولیدی واسطهای ارسال میشوند. در آنجا، این قطعات به شکل خودروهای نیمهمونتاژ درآمده و سپس به ایران فرستاده میشوند. نکته مهم اینجاست که این خودروها نه با پول نقد، بلکه در ازای فلزات گرانبهایی مانند مس و روی ایرانی به چین باز میگردند تا صنعت فلزات این کشور را تغذیه کنند.
چری و تونگلینگ؛ بازیگران اصلی صحنه تهاتر
چری (Chery)، بزرگترین صادرکننده خودروهای چینی، به همراه گروه فلزات غیرآهنی تونگلینگ (Tongling)، بازیگران اصلی این شبکه پیچیده تجارت جهانی هستند. این معاملات در شرایطی اهمیت مضاعف یافته که تحریمهای شدید آمریکا و محدودیتهای پرداخت بینالمللی، دسترسی ایران به نظام مالی جهانی را تقریباً قطع کرده است.
نحوه دور زدن تحریمهای آمریکا:
چری برای جلوگیری از نقض مستقیم تحریمهای آمریکا، بهطور مستقیم با ایران معامله نمیکند. در عوض، این شرکت قطعات و فناوریهای خود را به یک شرکت واسطه در استان آنهویی میفروشد. این شرکت واسطه، قطعات را به خودروی نیمهمونتاژ تبدیل کرده و به ایران میفرستد.
قانون تحریم: از آنجایی که تحریمهای آمریکا و اروپا تنها شامل حال افراد و شرکتهایی میشود که از ارزهای دلار یا یورو استفاده میکنند، شرکتهای چینی میتوانند بدون نقض قوانین، معاملات خود با ایران را با یوان (پول ملی چین) یا ریال (پول ایران) انجام دهند.
هدف اصلی: فلزات ارزشمند ایرانی
شرکت تونگلینگ نقش کلیدی را در بخش فلزات این تهاتر ایفا میکند. این شرکت به چین کمک میکند تا از ذخایر غنی فلزات ایران بهرهبرداری کند. طبق قراردادها، در ازای صادرات قطعات خودرو (که با برند MVM در ایران مونتاژ و فروخته میشود)، فلزات ایرانی معادل ارزش خودروها به چین ارسال میشود. این تجارت معاوضهای از حدود شش تا هفت سال پیش، همزمان با تشدید تحریمها در دوره ریاستجمهوری دونالد ترامپ، آغاز شد.
پایان احتمالی یک تجارت موفق
هرچند چری از سال ۲۰۰۴ وارد بازار ایران شده و ایران در گذشته بیش از نیمی از فروشهای بینالمللی این شرکت را تشکیل میداد، اما چری اعلام کرده است که فعالیتهای خود را در ایران و کوبا تا پایان ۲۰۲۴ متوقف خواهد کرد. همچنین، حضورش در روسیه نیز تا سال ۲۰۲۷ به سطوح «ناچیز» کاهش خواهد یافت. با این حال، مشاوران حقوقی چری تأکید کردهاند که فعالیتهای این شرکت، حتی در کشورهای تحت تحریم، تاکنون نقض تحریمهای اصلی ایالات متحده را در پی نداشته و خطر تحریمهای ثانویه محدود بوده است.
با وجود خروج احتمالی چری، این نوع تجارت تهاتری میان کشورهای تحت تحریم، از جمله روسیه، ونزوئلا، ایران و... در حال گسترش است و به نمادی از مقاومت در برابر محدودیتهای مالی جهانی تبدیل شده است. نمونههای دیگری مانند معاوضه چای سریلانکا با نفت ایران و اخیراً معاوضه قطعات خودرو با پسته ایرانی، نشاندهنده احیای یک سیستم تجاری غیرمتمرکز است.
