ناترازی برق در پیک مصرف؛ بررسی دلایل اصلی معضل ملی

ناترازی برق، معضل ملی در پیک مصرف: ردپای اصلی کجاست

ناترازی برق، به‌ویژه در فصول گرم سال، به یکی از جدی‌ترین چالش‌های زیرساختی کشور تبدیل شده است. افزایش چشمگیر مصرف برق در سال‌های اخیر، شبکه توزیع را به مرز بحران رسانده و منجر به خاموشی‌های مکرر و نارضایتی عمومی شده است.

کارشناسان متفق‌القول هستند که اگرچه نمی‌توان تمام مشکل کمبود برق را به یک عامل نسبت داد، اما فعالیت گسترده ماینرهای غیرمجاز رمزارز، با تحمیل باری سنگین و غیرقانونی، فشار مضاعفی بر شبکه وارد می‌کند. این ماینرها به دلیل مصرف ۲۴ ساعته و بالا، سهم عمده‌ای در تشدید ناترازی دارند.

چرا ماینرهای غیرمجاز “قاتل خاموش” شبکه برق هستند

«محمد اله داد»، معاون انتقال و تجارت خارجی شرکت توانیر، در تشریح ابعاد این معضل، اعداد تکان‌دهنده‌ای را مطرح کرده است:

مصرف نجومی: هر دستگاه ماینر به‌طور متوسط ۳.۵ تا ۴ کیلووات ساعت برق مصرف می‌کند.

مصرف معادل ۱۰ خانوار: با توجه به فعالیت شبانه‌روزی و بدون وقفه، محاسبات نشان می‌دهد که مصرف برق هر ماینر، معادل نیاز برق ۱۰ خانوار عادی است!

این حجم از مصرف غیرقانونی، نه تنها به پایداری شبکه آسیب می‌زند، بلکه از منظر مالی نیز نوعی فرار مالیاتی و سوءاستفاده از منابع عمومی محسوب می‌شود.

برخورد قاطع با متخلفان: از جمع‌آوری دائم انشعاب تا تشدید مجازات‌ها

وزارت نیرو و شرکت توانیر، با الگوبرداری از تجربیات سختگیرانه کشورهایی چون روسیه و چین و نیز تدابیر قضایی کشورهای اروپایی، مجموعه‌ای از اقدامات بازدارنده را در دستور کار قرار داده‌اند:

برچیدن دائم انشعابات: در دستورالعمل اخیر مدیرعامل توانیر مقرر شده است که انشعاباتی که به‌طور غیرقانونی در منازل، فروشگاه‌ها یا حتی دامداری‌ها به استخراج رمزارز می‌پردازند، جمع‌آوری و به‌طور دائم برچیده شوند.

الزامات قانونی برای فعالیت مجاز: مراکز مجاز باید به صورت کامل مشخصات مالک، محل فعالیت، و کد رهگیری دستگاه‌ها را ثبت کنند. در غیر این صورت، فعالیت آن‌ها غیرقانونی و مشمول مجازات قضایی خواهد بود.

ابزارهای نظارتی وزارت نیرو: رصد مستمر نقاط مصرف، تعیین مراکز مشخص و قانونی برای استخراج، و تدوین تعرفه‌های پلکانی برق برای کنترل مصارف مازاد، از جمله اقدامات کلیدی وزارت نیرو است.

کشف ۲۲ هزار ماینر غیرمجاز با همکاری مردم؛ پاداش ۱۰ میلیارد تومانی

یکی از مؤثرترین بازوهای مقابله با این پدیده، استفاده از گزارش‌های مردمی و هوشمندسازی شبکه است. در این خصوص، آمار کشفیات از ابتدای سال جاری تا کنون، نشان‌دهنده یک مبارزه جدی است:

کشف ۲۲ هزار ماینر: از ابتدای سال، ۲۲ هزار دستگاه ماینر غیرمجاز کشف و ضبط شده است.

نقش بی‌بدیل مردم: بیش از ۵۰ درصد این کشفیات، با همکاری و اطلاع‌رسانی شهروندان صورت گرفته است.

به منظور تشویق این همکاری، بیش از ۱۰ میلیارد تومان پاداش به شهروندان گزارش‌دهنده ماینرهای غیرمجاز پرداخت شده است. بیشترین کشفیات نیز مربوط به استان‌های خوزستان، آذربایجان شرقی و خراسان رضوی بوده است.

نحوه مشارکت: شهروندان می‌توانند با ارسال گزارش خود به سرشماره ۳۰۰۰۵۱۲۱، در کشف مراکز غیرمجاز و جلوگیری از خاموشی‌ها مشارکت کنند.

ضرورت هم‌افزایی دستگاه‌ها برای جلوگیری از سوء استفاده

معاون توانیر تأکید کرده است که موفقیت کامل در این حوزه، نیازمند همکاری و هم‌افزایی کامل دستگاه‌های نظارتی، انتظامی و قضایی است. موضوعاتی نظیر رسیدگی به فرار مالیاتی این مراکز، جلوگیری از ورود غیرمجاز ماینر به کشور، و برخورد بازدارنده دستگاه قضایی با متخلفان (از جمله امحای دستگاه‌های ضبط‌شده)، می‌تواند گامی بزرگ در جهت کنترل سوءاستفاده‌ها در حوزه انرژی باشد.