دولت اخیراً اعلام کرده که قصد دارد به هفت دهک از جامعه کالابرگ الکترونیکی اختصاص دهد. این اقدام که با هدف افزایش رفاه اجتماعی و کاهش هزینههای زندگی انجام میشود، پرسشهای زیادی را درباره منابع مالی و تأثیرات اقتصادی آن به وجود آورده است. رئیسجمهور در دیدار اخیر خود با رهبر انقلاب، بر اجرای قاطعانه این طرح تأکید کرده است.
فشار مالی سنگین بر بودجه کشور
تاکنون سه مرحله کالابرگ پرداخت شده و برای شهریور ماه نیز ۲۷ هزار میلیارد تومان اعتبار در نظر گرفته شده است. اگر این روند ادامه یابد، هزینه سالانه آن به بیش از ۳۲۰ هزار میلیارد تومان خواهد رسید؛ رقمی معادل نیمی از بودجه عمرانی کشور. این در حالی است که در حال حاضر، دولت ماهانه ۲۵ تا ۳۰ هزار میلیارد تومان یارانه نقدی نیز پرداخت میکند. این پرداختهای همزمان، فشار مضاعفی بر بودجه کشور وارد کرده است.
برخی پیشنهاد میدهند که برای حل این مشکل، یارانه نقدی به کالابرگ الکترونیکی تبدیل شود، اما این ایده با چالشهای مختلفی روبروست.
چالشهای پیش رو و راهحلهای احتمالی
فلسفه اولیه طرح کالابرگ این بود که قیمت کالاهای اساسی را ثابت نگه دارد، اما در حال حاضر مردم اعتبار ریالی دریافت میکنند تا کالاها را با قیمت روز خریداری کنند. این موضوع عملاً به جای کنترل تورم، به فشار مالی بیشتر منجر شده است.
با توجه به کسری بودجه، کارشناسان سه سناریو را برای دولت پیشبینی میکنند:
ادامه مدل فعلی: پرداخت همزمان یارانه نقدی و کالابرگ که باعث فشار بیشتر بر بودجه میشود.
جایگزینی کامل: تبدیل کامل یارانه نقدی به کالابرگ و ثابت نگه داشتن قیمت کالاها، که اجرای آن ممکن است با مقاومت مردم همراه باشد.
مدل ترکیبی: ارائه بخشی از حمایت به صورت نقدی و بخشی به صورت کالابرگ. این مدل میتواند مدیریت منابع را بهتر کند و آسیبپذیرترین دهکها را هدف قرار دهد.
مجلس نیز بارها بر اجرای طرح کالابرگ مطابق با فلسفه اولیه آن تأکید کرده و در قانون بودجه ۱۴۰۴، دولت را مکلف کرده تا امکان تبدیل یارانه نقدی به کالابرگ را برای متقاضیان فراهم کند.
برای پایداری این طرح، دولت باید به وعده خود عمل کرده و همزمان، راهحلی برای تأمین مالی پایدار آن پیدا کند. بازگشت به فلسفه اصلی کالابرگ و اجرای قوانین موجود، میتواند گامی مهم در جهت کاهش کسری بودجه و تضمین امنیت غذایی مردم باشد.
