کیهان: ۳۰ میلیارد دلار ثروت ایران به باد رفت

چرا ایران سالانه معادل ۳۰ میلیارد دلار انرژی را هدر می‌دهد

بر اساس داده‌های رسمی، ایران با بحران بزرگی در زمینه مدیریت انرژی روبروست. در سال ۱۳۹۹، از حدود ۲۱۵۱ میلیون بشکه معادل نفت خام عرضه شده در کشور، ۴۹۴ میلیون بشکه آن، معادل ۲۳ درصد از کل انرژی، هدر رفته است. با یک محاسبه ساده و با در نظر گرفتن قیمت هر بشکه نفت معادل ۶۰ دلار، ارزش این اتلاف سالانه به نزدیک به ۳۰ میلیارد دلار می‌رسد. این رقم از کل بودجه عمرانی کشور و نیاز ارزی پروژه‌های نفت و گاز در چهار سال آینده هم بیشتر است.

سه‌ دلیل اصلی اتلاف انرژی در ایران

این اتلاف گسترده انرژی از سه بخش اصلی ناشی می‌شود:

گازهای مشعل؛ ثروتی که دود می‌شود: در سال ۱۴۰۰، حدود ۱۵ میلیارد و ۲۰۰ میلیون مترمکعب گاز مشعل در میادین نفتی سوزانده شده است. ارزش صادراتی این گاز بین ۳ تا ۴ میلیارد دلار در سال برآورد می‌شود، اما همچنان پروژه‌های جدی برای جمع‌آوری آن انجام نشده و کشور در روزهای سرد سال با کمبود گاز مواجه می‌شود.

راندمان پایین نیروگاه‌ها: راندمان متوسط نیروگاه‌های حرارتی ایران تنها ۳۹.۱ درصد است، در حالی که در کشورهای پیشرفته این رقم به بالای ۵۰ درصد می‌رسد. هر یک درصد افزایش راندمان می‌تواند میلیاردها مترمکعب گاز در سال صرفه‌جویی کند.

مصرف انرژی بالا در خانه‌ها، خودروها و صنعت: شاخص شدت مصرف انرژی در ایران ۱.۸ برابر میانگین جهانی است. در بخش خانگی، بیش از ۷۰ درصد وسایل سرمایشی و گرمایشی فاقد برچسب انرژی مناسب هستند. در بخش حمل‌ونقل، خودروهای فرسوده و در بخش صنعت، نوسازی نشدن صنایع انرژی‌بر، از عوامل اصلی این اتلاف هستند.

راه حل در داخل کشور است، نه خارج

در شرایطی که توسعه پروژه‌های کلان مانند فازهای باقی‌مانده پارس جنوبی به ۲۰ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری نیاز دارد، دولت همچنان به دنبال سرمایه‌گذار خارجی است. به گفته کارشناسان، اگر تنها نیمی از تلفات انرژی کشور کاهش یابد، سالانه ۱۵ میلیارد دلار منابع آزاد می‌شود؛ مبلغی که برای تأمین مالی تمامی پروژه‌های بزرگ انرژی کافی است.

این بهینه‌سازی می‌تواند منبعی پایدار و ارزی برای کشور ایجاد کند، اما به نظر می‌رسد هیچ اراده عملی برای استفاده از این فرصت وجود ندارد. آیا مدیریت تلفات داخلی سخت‌تر از مذاکره با خارجی‌هاست؟