رویای ریلی آسیای مرکزی؛ تلاش ازبکستان برای رهایی از انزوای جغرافیایی

راه‌آهن رویایی آسیای مرکزی: ازبکستان به دنبال شکستن انزوای جغرافیایی

پس از هشت سال گفت‌وگوی بی‌وقفه، سرانجام چراغ سبز ساخت یک راه‌آهن حیاتی بین سه کشور ازبکستان، افغانستان و پاکستان روشن شد! این پروژه بلندپروازانه که برای ازبکستان محصور در خشکی اهمیت استراتژیکی دارد، قرار است از ازبکستان آغاز شده، از قلب افغانستان بگذرد و به بنادر پاکستان متصل شود.

جزئیات یک ابرپروژه: ۶۵۰ کیلومتر توسعه و تحول

این خط آهن به طول ۶۵۰ کیلومتر، از مرز ازبکستان در تِرمِذ شروع می‌شود و پس از عبور از شهرهای مهم افغانستان یعنی مزار شریف و کابل، به پاراچنار در مرز پاکستان می‌رسد. در این نقطه، به شبکه ریلی پاکستان متصل خواهد شد و مقامات پاکستانی نیز متعهد شده‌اند که خطوط ریلی خود را تا کراچی تقویت کنند.

شوکت میرضیایف، رئیس‌جمهور ازبکستان، این پروژه را بخشی حیاتی از تلاش‌های خود برای خروج از انزوای جغرافیایی و کاهش وابستگی به مسیرهای تجاری شمالی (از طریق روسیه) و جنوبی (از طریق ایران) برای دسترسی به بازارهای جهانی می‌داند.

هزینه و زمان‌بندی: ۴.۶ میلیارد دلار در ۵ سال

جاسوربک چوریف، معاون وزیر حمل و نقل ازبکستان، این پروژه را “دومین پروژه زیرساختی مهم استراتژیک” کشورش پس از راه‌آهن چین-قرقیزستان-ازبکستان نامید. وی فاش کرد که:

هزینه تقریبی پروژه: ۴.۶ میلیارد دلار.

مدت زمان تکمیل: حدود پنج سال.

وزارت حمل و نقل ازبکستان پیش‌تر اعلام کرده بود که عملیات ساخت و ساز از سال جاری آغاز خواهد شد.

انقلاب در تجارت منطقه‌ای: ۴ روز به جای ۳۵ روز!
معاون وزیر حمل و نقل ازبکستان پیش‌بینی می‌کند که با تکمیل این راه‌آهن:

زمان ترانزیت از پاکستان: از ۳۵ روز به حدود ۴ روز کاهش می‌یابد!

حجم تجارت: از ۳۰۰ هزار تن (که در حال حاضر با کامیون حمل می‌شود) در ابتدا به ۳ میلیون تن افزایش خواهد یافت و تا سال‌های ۲۰۳۵ تا ۲۰۴۰ به ۱۵ تا ۲۰ میلیون تن می‌رسد.

این توافقنامه چارچوب، گام اولیه و بسیار مهمی برای مطالعات مشترک مهندسی و امکان‌سنجی اقتصادی پروژه است که چوریف آن را “فرصتی برای همه طرف‌ها جهت برداشتن گام‌های عملی” توصیف کرد.

چالش‌ها و حامیان: از جغرافیا تا حمایت روسیه

پروژه با چالش‌هایی نیز روبروست. جغرافیا یکی از این چالش‌هاست؛ مسیر از زمین‌های ناهموار می‌گذرد و نیاز به ساخت بیش از ۳۰۰ پل و پنج تونل طولانی دارد. امنیت در افغانستان و پاکستان نیز یک نگرانی جدی است، اما چوریف اعلام کرد که رهبری طالبان افغانستان تضمین‌های امنیتی لازم را ارائه کرده است.

تأمین مالی مانع دیگری است و سه کشور امیدوارند از ترکیبی از منابع ملی، بین‌المللی و خصوصی استفاده کنند. طبق گفته چوریف، علاقه اولیه از سوی حامیان مالی نشان داده شده است.

نکته قابل توجه اینکه روسیه به شدت از این پروژه حمایت می‌کند. کرملین امیدوار است با این راه‌آهن، شبکه تجاری شمال-جنوب خود را گسترش دهد و آن را به عنوان وزنه تعادلی در برابر تلاش‌های ایالات متحده، اروپا و چین برای ساخت “کریدور میانی” می‌بیند. روسیه و ازبکستان در ۸ آوریل توافقنامه‌ای برای همکاری در مراحل اولیه این پروژه امضا کردند.

گفتنی است که روسیه اولین کشوری بود که در ۴ جولای (تاریخ روز ملی آمریکا) دولت طالبان در افغانستان را به رسمیت شناخت، هرچند ازبک‌ها هنوز به طور کامل آمادگی دیپلماتیک با طالبان را اعلام نکرده‌اند.

آینده‌ای پر از راه‌آهن: کریدورهای دیگر در راهند

به گزارش اویل پرایس، این تنها پروژه ریلی در افغانستان نیست. یک کریدور دیگر نیز از افغانستان از مرز ترکمنستان عبور کرده و در نهایت به سواحل پاکستان می‌رسد. دولت‌های ترکمنستان و قزاقستان نیز در حال پیشبرد این مسیر هستند و دولت قزاقستان در آوریل گذشته، ۵۰۰ میلیون دلار برای ساخت این خط تا هرات اختصاص داده است.