اقتصاد چابک‌تر با اتخاذ تصمیمات غیرمتمرکز

فرمان اقتصاد را به استان‌ها بدهیم؟ فرصت طلایی یا زنگ خطر رانت

آیا وقت آن نرسیده که تصمیم‌گیری برای اقتصاد هر استان، به مدیران همان استان سپرده شود؟ «تیزهوش»، عضو اتاق بازرگانی گیلان، معتقد است که کلید حل بسیاری از مشکلات کندی اقتصاد، در «تفویض اختیار» و کاهش وابستگی به پایتخت نهفته است. اما این سکه، روی دیگری هم دارد که نباید از آن غافل شد.

چرا باید دست استان‌ها را باز بگذاریم

طبق گفته‌های این فعال اقتصادی، تمرکززدایی می‌تواند خون تازه‌ای در رگ‌های مدیریتی کشور جاری کند: پایان انتظار برای امضای تهران: وقتی مدیر استانی قدرت تصمیم‌گیری داشته باشد، دیگر لازم نیست برای هر پروژه منتظر دستور از مرکز بماند. این یعنی خداحافظی با کاغذبازی‌های طولانی و افزایش سرعت و کیفیت کارها. نسخه بومی برای درد بومی: نمی‌توان برای گردشگری گیلان و صنعت اصفهان یک نسخه واحد پیچید. تفویض اختیار باعث می‌شود تصمیمات بر اساس واقعیت‌های هر منطقه (مثل کشاورزی، انرژی یا توریسم) گرفته شود. قدرت استان‌های مرزی: مدیران استان‌های مرزی بهتر از هرکسی زبان تجارت با همسایگان را می‌فهمند. دادن اختیار به آن‌ها می‌تواند قفل تجارت مرزی را بشکند.

روی تاریک ماجرا: خطر «رانت‌های محلی»

با وجود تمام این مزایا، تیزهوش هشدارهای جدی هم می‌دهد. اگر نظارت دقیق نباشد، استقلال استان‌ها می‌تواند به یک دردسر بزرگ تبدیل شود: جزیره‌ای شدن کشور: ممکن است برخی استان‌ها فقط منافع خودشان را ببینند و به اهداف کلان ملی آسیب بزنند. فساد و رانت: نگرانی اصلی اینجاست که بدون نظارت ملی قوی، «رانت‌های محلی» شکل بگیرد و گروه‌های خاصی در استان‌ها از این اختیارات سوءاستفاده کنند.

راهکار چیست؟ نقشه‌راه قبل از حرکت

پیشنهاد اتاق بازرگانی روشن است: قبل از اینکه اختیارات را واگذار کنیم، باید یک نقشه راه اجرایی داشته باشیم. این عضو اتاق بازرگانی تاکید می‌کند که دولت نباید به تنهایی تصمیم بگیرد؛ بلکه باید با مشارکت بخش خصوصی، مدلی طراحی شود که در آن هم شفافیت و پاسخگویی تضمین شود و هم جلوی فساد گرفته شود. تنها در این صورت است که می‌توانیم از چابک‌سازی سیستم لذت ببریم، بدون اینکه نگران هرج‌ومرج باشیم.