موج گرانی حبوبات و شوک ارزی در سال ۲۰۲۶ در روزهایی که قیمت نجومی گوشت قرمز و مرغ، دسترسی بسیاری از خانوادهها را به منابع پروتئینی محدود کرده بود، حبوبات به عنوان اصلیترین جایگزین در سبد غذایی مردم شناخته میشد
چالشهای اصلی بازار از نگاه کارشناسان: بدهی دولت به واردکنندگان: دولت حدود یک سال است که بدهی خود به واردکنندگان کالاهای اساسی را تسویه نکرده است
موضوعی که بسیاری از فعالان این صنف را تا مرز ورشکستگی پیش برده است
بحران در سفرههای اقتصادی؛ موج گرانی حبوبات و شوک ارزی در سال ۲۰۲۶
در روزهایی که قیمت نجومی گوشت قرمز و مرغ، دسترسی بسیاری از خانوادهها را به منابع پروتئینی محدود کرده بود، حبوبات به عنوان اصلیترین جایگزین در سبد غذایی مردم شناخته میشد. اما حالا گزارشها نشان میدهد که این پناهگاه تغذیهای دهکهای درآمدی پایین نیز با موج شدیدی از تورم روبرو شده است.
قیمتهای جدید؛ عبور لوبیا از مرز ۶۰۰ هزار تومان
بررسیهای میدانی از فروشگاهها حاکی از جهش چشمگیر قیمت حبوبات بستهبندی شده (۹۰۰ گرمی) است. برچسبهای قیمتی جدید در بازار، خریداران را شوکه کرده است:
لوبیا چیتی: ۶۴۹,۹۰۰ تومان
نخود: ۳۷۹,۷۰۰ تومان
لپه: ۳۷۵,۰۰۰ تومان
عدس ریز: ۳۵۰,۰۰۰ تومان
عدس معمولی: ۳۱۰,۸۰۰ تومان
پشتپرده گرانی؛ جراحی ارزی یا ورشکستگی واردکنندگان
داوود لپهچی، رئیس انجمن حبوبات ایران، معتقد است علت اصلی این آشفتگی، تغییر ناگهانی سیاستهای ارزی دولت است. او معتقد است حذف ارز ترجیحی و انتقال از تالار یک به تالار دو، باعث شده هزینه تامین کالا برای واردکننده از ۷۰ هزار تومان به ۱۴۰ هزار تومان جهش کند.
چالشهای اصلی بازار از نگاه کارشناسان:
بدهی دولت به واردکنندگان: دولت حدود یک سال است که بدهی خود به واردکنندگان کالاهای اساسی را تسویه نکرده است.
شوک تالار دوم: واردکنندهای که کالا را با ارز ارزان فروخته، حالا برای جایگزینی آن باید دو برابر هزینه کند؛ موضوعی که بسیاری از فعالان این صنف را تا مرز ورشکستگی پیش برده است.
کاهش واردات: به دلیل انباشت بدهی به تامینکنندگان خارجی، بسیاری از واردکنندگان فعالیت خود را متوقف کردهاند که نتیجه آن کمبود کالا در ماههای آینده خواهد بود.
تولید داخل در منگنه خشکسالی و تورم
اگرچه ۶۰ تا ۷۰ درصد حبوبات کشور تولید داخل است، اما سایه سنگین اقلیم و اقتصاد بر سر کشاورزان سنگینی میکند. خشکسالی و آفتزدگی در قطبهای تولید لوبیا از یک سو و تورم ۵۰ درصدی هزینههای تولید (کود، ماشینآلات و حملونقل) از سوی دیگر، باعث شده تا محصولات داخلی نیز پابهپای کالاهای وارداتی گران شوند.
هشدار برای ماههای آینده: طوفان اصلی در راه است
رئیس انجمن حبوبات هشدار داد که اثر اصلی تصمیمات ارزی اخیر هنوز به طور کامل در بازار تخلیه نشده است. با توجه به همزمانی ماه مبارک رمضان و عید نوروز در اسفند ۱۴۰۴ و فروردین ۱۴۰۵، تقاضا به اوج خود رسیده است. او تاکید کرد که اگر دولت بدهیهای معوق را تسویه نکند و واردات به موقع انجام نشود، افزایش قیمتها در ماههای آینده اجتنابناپذیر و شدیدتر خواهد بود.
جراحی بدون بیحسی
تکنرخی شدن ارز اگرچه یک ضرورت اقتصادی است، اما حذف ناگهانی حمایتها از کالاهای اساسی نظیر حبوبات، مستقیماً امنیت غذایی دهکهای ضعیف را هدف قرار داده است. در شرایطی که حبوبات تنها منبع تامین پروتئین بسیاری از خانوادههاست، این گرانی میتواند تبعات اجتماعی جدی به همراه داشته باشد.